فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول - ولایی، عیسی - الصفحة ١٨٠ - خبر متواتر

٢١١. خبر حسن‌

خبرى كه تمام راويان آنها امامى و ممدوح باشند، (بدون آنكه تصريح به عدالت آنها شده، و يا مذمتى شده باشند.) و يا فردى از آنها امامى ممدوح اما غير موثق بوده، و لو بقيه همگى امامى عادل باشند، به آن «خبر حسن» گويند. [١]

٢١٢. خبر صحيح‌

خبرى كه تمام راويان آن امامى عادل باشند، خبر صحيح نام دارد. اگرچه بعضى «ضابط» بودن را هم اضافه كرده‌اند. خبر صحيح يا اعلى است، و يا اوسط و يا ادنى. خبر صحيح اعلايى خبرى است كه امامى و عادل بودن تمام راويان را با علم يا شهادت دو نفر عادل، يا بعضى از آنها را با علم و بعضى را با شهادت دو عادل يافته باشيم، و اما اگر امامى و عادل بودن همه و يا بعضى را به‌وسيله شهادت يك عادل به دست آورده باشيم، به آن «صحيح اوسط» گويند. همان گونه كه اگر امامى و عادل بودن همه و يا بعضى را با ظن اجتهادى به دست بياوريم، به آن «صحيح ادنى» گويند. [٢]

٢١٣. خبر ضعيف‌

خبرى كه تمام يا بعضى از راويان آن به جهت فسق در عقيده يا عمل و يا هر دو مورد جرح و مذمت قرار گرفته باشند، «خبر ضعيف» ناميده مى‌شود. [٣]

انواع خبر ضعيف عبارتند از: ١. مرسل؛ ٢. منقطع؛ ٣. معضل؛ ٤. مدلّس؛ ٥. معلّل؛ ٦. مضطرب؛ ٧. مقلوب؛ ٨. شاذّ؛ ٩. منكر؛ ١٠. متروك‌ [٤].

٢١٤. خبر متواتر [٥]

تواتر در لغت به‌معناى يكى پس از ديگرى است. در قرآن آمده: «ما رسولان را يكى پس از ديگرى فرستاديم» [٦] و در اصطلاح به خبر عده‌اى گويند كه تبانى و توافق آنان بر كذب محال بوده، و از قول آنان علم حاصل شود.

در چه صورتى خبر متواتر مفيد علم است؟

علماء دو شرط براى شنونده و سامع، و چهار شرط براى راويان و مخبرين به شرح زير ذكر كرده‌اند:

١. شنونده نبايد عالم به مضمون خبر باشد. ٢. شنونده بايد خالى الذهن باشد، نه آنكه مضمون خبر